Yord herfst logo
Home      Zoeken      

    DAAROM: Door de bril van een Joodse koopman

    De vraag van deze week: Waar komt de uitdrukking ”brillenjood” vandaan?

    Schelden doet zeer. Zeker als het bewuste woord gelinkt wordt aan de Joden. De verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust zijn dan nooit ver weg.

    De term ”brillenjood” lijkt onschuldig. Iemand die een bril draagt is een brillenjood. Logisch toch?

    Zo simpel ligt het echter niet. In 1996 werd tegen televisiezender RTL 5 een klacht ingediend vanwege het gebruik van het woord ”brillenjood” in de ondertiteling van de film ”Out of a limb”. Antisemitisme, zo luidde het oordeel van de Stichting Onderzoek foute Nederlanders ’33-’45.

    ”Brillenjood” is een gevoelig woord in naoorlogs Nederland. Voor de Tweede Wereldoorlog niet, toen was het begrip min of meer geaccepteerd.

    In dat licht lijkt het onbegrijpelijk dat de Dikke Van Dale het beladen begrip vijf jaar na de oorlog, in 1950, opnam. Uitgever C. Kruyskamp wordt zelfs van antisemitisme beticht. Pas in 1992, bij de twaalfde druk van het woordenboek, krijgt het woord ”brillenjood” de toevoeging ”beledigend”.

    Een woordvoerster van het Centrum Informatie en Documentatie Israel (CIDI) denkt te weten waar de term vandaan komt. „Joden staan bekend als leesgierige mensen. Ook weten velen dat Joden een karakteristieke neus hebben. Om dat effect te versterken, worden Joden vaak afgebeeld met een grote bril op het puntje van hun neus. Daardoor lijkt een Jood niet alleen geniepig, maar ook nog eens lelijk om te zien.”

    Taalhistoricus en journalist Ewoud Sanders komt met een andere verklaring. „Joden mochten vroeger allerlei beroepen niet uitoefenen. Maar ze mochten bijvoorbeeld wel sinaasappels, groente of brillen verkopen. Men sprak in dit verband van de sinaasappeljood, de groentejood en de brillenjood. Brillenjood was dus oorspronkelijk geen scheldwoord, maar betekende simpelweg: (Joodse) verkoper van brillen.'

    Volgens de NRC-journalist stamt het woord brillenjood uit de negentiende eeuw.

    Dat ”brillenjood” in de negentiende eeuw een scheldwoord wordt, is heel aannemelijk. Onder invloed van het verlichtingsdenken komen Joden steeds meer buiten de samenleving te staan. En dat voedt helaas karikaturen. Het begin van de lijdensweg, met Auschwitz als historisch dieptepunt.

    Reacties (9)

    Aaltjuh
    journalist
    Quote bericht
    aantal posts:1774

    Ah juist, weten we dat ook weer.

     

    Maar niet teveel meer zeggen dan....

    Jaco
    redacteur
    Quote bericht
    aantal posts:273

    O, dan weten we dat ook weer...!

    Rinekus
    stagiair
    Quote bericht
    aantal posts:75

    Ik heb ook wel is gehoord...!

    Een Ss soldaat in de 2de WO moest kijken welke joden moesten werken en welke niet..! Op een gegevn moment kwam 1 van de joden er achter dat als je een bril op had dat je bijv. naar recht moest en zonder bril naar links..!

    Recht betekend gaskamer

    links werken.

    Die jood heeft ze bril afgedaan en dat is zijn redding geweest..!

    ForLife
    journalist
    Quote bericht
    aantal posts:2239

    Dat wist ik helemaal nog niet.

     

    smurfje
    journalist
    Quote bericht
    aantal posts:1570

    oh vanaf nu is mijn zusje geen brillenjood (ik wist niet wat er achter zat) meer!

    maar iemand die een bril draagt!

     D0 M@@ GW00N D@$ @L GK GN0G!!!
    Pienemienn
    redacteur
    Quote bericht
    aantal posts:584

    Okee!

    Vind het elke week weer leuk om al die vragen te bekiijken!

    snoepiemy
    redacteur
    Quote bericht
    aantal posts:405

    de eerste verklaring staat voor het woord Jodenbril. de tweede verklaring voor het woord brillenjood.

    smurfje
    journalist
    Quote bericht
    aantal posts:1570

     

    Pienemienn
    redacteur schreef op woensdag 30 september 2009 - 17:13

    Okee!

    Vind het elke week weer leuk om al die vragen te bekiijken!


    ik ook!

     D0 M@@ GW00N D@$ @L GK GN0G!!!
    OranjeBarret
    verslaggever
    Quote bericht
    aantal posts:950

     

    Rinekus
    stagiair schreef op woensdag 30 september 2009 - 14:26

    Ik heb ook wel is gehoord...!

    Een Ss soldaat in de 2de WO moest kijken welke joden moesten werken en welke niet..! Op een gegevn moment kwam 1 van de joden er achter dat als je een bril op had dat je bijv. naar recht moest en zonder bril naar links..!

    Recht betekend gaskamer

    links werken.

    Die jood heeft ze bril afgedaan en dat is zijn redding geweest..!

    dat had ik nog nooit gehoord, maar eeft hij het kamp zelf dan ook nog overleefd?